Wkb en houtskeletbouw: wat moet je als prefab-bouwer vastleggen?

Je fabriek draait vol, de elementen gaan op tijd de deur uit en dan belt de aannemer: de kwaliteitsborger wil foto's van de isolatie en de folies in de wanden van blok B. Die wanden staan inmiddels op de bouwplaats, dichtgemaakt en wel. Herkenbaar? Bij Wkb houtskeletbouw zit de grootste valkuil niet in het bouwen zelf, maar in het bewijs. Wat je niet hebt vastgelegd terwijl het element op de tafel lag, kun je achteraf niet meer laten zien.

In dit artikel lees je wat de Wkb van je vraagt als prefab-bouwer, welke bewijslast je kunt verwachten en hoe je die vastlegt tijdens de productie in plaats van achteraf.

Wat de Wkb is en wie wat doet

De Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) geldt sinds 1 januari 2024 voor bouwwerken in gevolgklasse 1. Denk aan de meeste grondgebonden woningen en eenvoudige bedrijfsgebouwen. Voor die projecten toetst de gemeente het plan niet meer aan de bouwtechnische regels. In plaats daarvan controleert een onafhankelijke kwaliteitsborger tijdens de bouw of het bouwwerk aan die regels voldoet. De kwaliteitsborger werkt met een toegelaten borgingsinstrument.

Aan het eind van een project zijn er twee dossiers:

• Het dossier bevoegd gezag: dit hoort bij de gereedmelding aan de gemeente, met onder meer de verklaring van de kwaliteitsborger.
• Het consumentendossier: dit krijgt de opdrachtgever bij oplevering van de aannemer, met informatie over het gebouw en over gebruik en onderhoud.

Als prefab-bouwer sta je meestal niet zelf op die dossiers. Je levert aan de aannemer, en die moet aan de kwaliteitsborger laten zien dat het werk klopt. Maar een groot deel van de constructie, isolatie en luchtdichting van een HSB-woning ontstaat in jouw hal. Het bewijs daarvan moet dus ook uit jouw hal komen.

Wkb houtskeletbouw: welke bewijslast kun je verwachten?

Welke stukken de kwaliteitsborger precies wil zien, volgt uit zijn eigen risicobeoordeling en borgingsplan voor het project. Vraag daar dus vroeg naar. Bij houtskeletbouw komen in de praktijk steeds dezelfde onderwerpen terug:

• maatvoering van het frame en de elementen, binnen de afgesproken toleranties;
• constructieve beplating en bevestiging volgens de constructieberekening;
• isolatie: soort, dikte en of het vak goed gevuld is;
• dampremmende en waterkerende folies, inclusief de aansluitingen;
• brandwerende voorzieningen waar die op tekening staan;
• de eindcontrole voordat het element de fabriek verlaat.

Het gaat steeds om dezelfde vraag: kun je aantonen dat het element is gemaakt zoals het getekend en berekend is? Een foto, een gemeten waarde en de naam van wie het controleerde zeggen dan veel meer dan een vinkje op een papiertje dat later in een ordner verdwijnt.

Leg het vast terwijl je produceert

De belangrijkste les: bewijs verzamel je op het moment dat je het nog kunt zien. Zodra de beplating erop zit, is de isolatie niet meer te fotograferen. Deze tips werken ook zonder speciale software:

1. Koppel controles aan productiestappen. Bepaal per elementtype op welke momenten je controleert: na het frame, na de beplating, na het isoleren, na de folies en bij de eindcontrole. Dan weet de werkvloer wanneer de foto gemaakt moet worden.
2. Maak controlepunten concreet. "Isolatie goed" is geen controlepunt. "Isolatiedikte gemeten, binnen de tolerantie" wel. Hoe concreter het punt, hoe minder discussie later.
3. Geef elk element een uniek nummer. Foto's en metingen die niet aan een element hangen, zijn achteraf weinig waard. Zorg dat het elementnummer op de foto of in de bestandsnaam staat.
4. Leg afwijkingen ook vast. Een fout die je herstelt is geen probleem, zolang je kunt laten zien wat er mis was, wat je hebt gedaan en dat het daarna opnieuw is gecontroleerd.
5. Spreek af wie aftekent. Een controle zonder naam en datum is lastig te verdedigen.
6. Stem vooraf af met aannemer en kwaliteitsborger. Vraag welke momenten en stukken zij willen zien, en in welke vorm. Dan verzamel je niet te veel en niet te weinig.

Hoe Beamcore helpt bij je Wkb-dossier

Met de add-on Wkb & Kwaliteitsborging, die je naast de add-on Productie gebruikt, leg je dit per element vast in Beamcore.

• Controlelijsten per elementtype. Je stelt lijsten in voor bijvoorbeeld buitenwanden, binnenwanden, vloeren en daken, of je neemt de voorbeeldlijsten over en past ze aan. Per controlepunt kies je het controlemoment en of een foto of meetwaarde verplicht is, met een tolerantie.
• Controles in de juiste volgorde. De controlemomenten volgen de productie, van voor aanvang productie tot vrijgave voor transport. Punten van een later moment gaan pas open als de verplichte punten van de eerdere momenten zijn afgerond. Zo sla je geen controle over.
• Op de werkvloer met een QR-code. Je print QR-labels voor de elementen. Wie de code scant, komt direct bij de controles van dat element en voegt met de telefoon een foto toe. Een gemeten waarde vergelijkt Beamcore met de tolerantie.
• Afwijkingen tot en met de hercontrole. Keur je een punt af, dan maak je meteen een afwijking aan met de ernst. Het herstel wijs je toe, en de afwijking sluit pas na een goedgekeurde hercontrole. Zolang er een afwijking openstaat, kun je het element niet intern vrijgeven.
• Kwaliteitsdossier per project. Je downloadt het dossier als PDF, of als ZIP met foto's en tekeningen, in een versie voor intern gebruik, de aannemer, de opdrachtgever of de kwaliteitsborger. Onder Dossiercontrole zie je of er nog iets openstaat.

Daarnaast leg je in je eigen borgingsplan risico's vast, met de beheersmaatregel, het vereiste bewijs en het controlemoment, gekoppeld aan de controlepunten die erbij horen. Hoe je controlelijsten opzet, lees je in Controlelijsten instellen en een element controleren. Het borgingsplan en het downloaden van het dossier staan in Het borgingsplan en het kwaliteitsdossier.

Wat Beamcore niet doet

Voor de duidelijkheid: Beamcore ondersteunt je Wkb-dossier, maar vervangt de onafhankelijke kwaliteitsborger en het borgingsinstrument niet. Onder de Wkb wordt software niet gecertificeerd; toegelaten worden het borgingsinstrument en de kwaliteitsborger. Intern vrijgegeven betekent dat jullie eigen controle rond is, niet dat de kwaliteitsborger akkoord is. En het kwaliteitsdossier uit Beamcore is geen consumentendossier en geen dossier voor het bevoegd gezag. Het is wel het bewijsmateriaal dat je bij de Wkb in de houtskeletbouw aan aannemer en kwaliteitsborger kunt laten zien, netjes per element en per controlemoment.

Wil je zien hoe controles per element er in de praktijk uitzien? Plan een demo via beamcore.nl/demo en neem een van je eigen elementtypes mee.